Opheffing handhavingsmoratorium: gevolgen voor uw sector

Met het opheffen van het handhavingsmoratorium per 1 januari 2025 is het speelveld voor iedereen veranderd. Toch is het risico niet overal gelijk. Sectoren die veel met zzp'ers werken en waar het werk sterk lijkt op regulier personeel, staan meer in de schijnwerpers. Voor opdrachtgevers is het daarom nuttig om te weten waar hun branche staat. Dit artikel schetst wat de opheffing betekent en waar de aandacht binnen sectoren naar uitgaat, zonder de indruk te wekken dat inhuur in bepaalde branches bij voorbaat onmogelijk is.

Wat de opheffing in de kern betekent

Tot 2025 handhaafde de Belastingdienst alleen in bijzondere gevallen, zoals kwaadwillendheid. Sinds de opheffing kan de dienst weer in de volle breedte beoordelen of een zzp'er in werkelijkheid werknemer is. De norm is niet gewijzigd, maar wordt weer actief toegepast.

Voor 2025 gold nog een overgangsjaar zonder vergrijpboetes voor het enkele feit van schijnzelfstandigheid. Vanaf 2026 kunnen boetes van 25, 50 of 100 procent volgen naast een naheffing, afhankelijk van de verwijtbaarheid. Elke sector die zzp'ers inhuurt, valt onder dit toezicht. Toch verschilt de kans dat u in beeld komt, omdat het risico samenhangt met de manier waarop zelfstandigen worden ingezet.

Sectoren met verhoogde aandacht

Het risico is groter waar zzp'ers structureel hetzelfde werk doen als vast personeel. Denk aan situaties waarin de opdrachtnemer is ingebed in de organisatie, onder aansturing werkt en weinig ondernemersrisico loopt. Sectoren waar dit patroon vaker voorkomt, zijn onder meer:

• Zorg. Waar zelfstandigen meedraaien in roosters en teams naast werknemers.
• Bouw. Waar langdurige inzet op projecten kan lijken op een dienstverband.
• ICT. Waar detachering en langlopende opdrachten gebruikelijk zijn.
• Onderwijs. Waar zelfstandige docenten reguliere lessen verzorgen.
• Transport en bezorging. Waar platformarbeid en aansturing een rol spelen.

Deze opsomming is niet uitputtend en betekent niet dat inhuur in deze sectoren per definitie fout is. Het gaat steeds om de feitelijke omstandigheden van het geval. Ook binnen deze sectoren zijn er talloze situaties waarin echt ondernemerschap buiten twijfel staat.

Waarom platformarbeid extra aandacht krijgt

Rond platformarbeid loopt nog rechtspraak. Er is nog geen einduitspraak dat een bepaalde groep platformwerkers per definitie werknemer is. De betreffende zaak is nog in behandeling. In het publieke debat wordt dit soms anders voorgesteld, maar juridisch staat de uitkomst nog niet vast.

Beoordeel arbeidsrelaties daarom op basis van het geldende toetsingskader en niet op basis van conclusies die vooruitlopen op nog lopende zaken. Dat neemt niet weg dat platformarbeid extra aandacht verdient, omdat de aansturing via een app en de beperkte onderhandelingsruimte vaak richting werknemerschap wijzen. Wie in deze hoek opereert, doet er goed aan de eigen constructie kritisch tegen het licht te houden.

Waarom een generieke aanpak tekortschiet

Omdat het risico per sector en per situatie verschilt, werkt een standaardoplossing zelden goed. Wat in de ene branche gebruikelijk en verdedigbaar is, kan in een andere branche juist een sterk signaal van schijnzelfstandigheid zijn. Een zelfstandige specialist die kortdurend een specifiek probleem oplost, staat in een heel andere positie dan iemand die jarenlang meedraait in het vaste team.

Beoordeel daarom niet uw sector als geheel, maar elke arbeidsrelatie afzonderlijk. Gebruik daarbij de gezichtspunten die de Hoge Raad heeft geformuleerd en weeg alle omstandigheden in onderling verband. Zo voorkomt u dat u zich ten onrechte veilig waant omdat inhuur in uw branche nu eenmaal gebruikelijk is.

Wat u binnen uw sector kunt doen

Onafhankelijk van de branche zijn er stappen die iedere opdrachtgever kan zetten om het risico te beheersen.

• Breng in kaart hoeveel en welke zzp'ers u inhuurt en beoordeel de risicovolle relaties eerst.
• Vergelijk de inzet van zzp'ers met die van vast personeel: hoe meer overlap, hoe groter het risico.
• Bouw per opdracht een dossier op en actualiseer dit periodiek.
• Overweeg bij hoog risico een omzetting naar loondienst of een uitzendconstructie.
• Betrek uw accountant of een jurist bij twijfelgevallen en bij bredere keuzes over uw inhuurbeleid.

Door dit structureel aan te pakken, verkleint u niet alleen het risico op een naheffing, maar houdt u ook grip op uw personeelsstrategie in een tijd waarin de regels rond zelfstandigen volop in beweging zijn.

Bronnen

• Rijksoverheid: handhaving schijnzelfstandigheid
• Belastingdienst: werken met zzp'ers

Disclaimer. Dit artikel is algemene voorlichting en geen juridisch of fiscaal advies. WetDBA Scan aanvaardt geen aansprakelijkheid voor beslissingen op basis van deze informatie. Raadpleeg bij twijfel een jurist of belastingadviseur.