Zeven signalen van schijnzelfstandigheid bij inhuur

Niet elke inhuur van een zzp'er is risicovol, maar bepaalde kenmerken wijzen op een verkapt dienstverband. Wie deze signalen herkent, kan tijdig bijsturen voordat een controle problemen oplevert. Hieronder zeven signalen die om extra aandacht vragen. Let op: geen enkel signaal is op zichzelf beslissend, het gaat om het totaalbeeld. Meerdere signalen samen maken het risico wel aanzienlijk groter en vragen om een grondige beoordeling.

1. Aansturing als bij een werknemer

Krijgt de zzp'er gedetailleerde instructies over hoe het werk moet gebeuren, in plaats van alleen afspraken over het resultaat, dan wijst dat op gezag. Gezag is een kernkenmerk van een dienstbetrekking. Een opdrachtgever mag uiteraard eisen stellen aan het eindresultaat en aan kwaliteit, maar zodra u bepaalt hoe, wanneer en in welke volgorde het werk wordt gedaan, verschuift het beeld richting werknemerschap.

2. Geen vrije vervanging

Moet de opdrachtnemer het werk altijd persoonlijk verrichten en mag hij zich niet vrij laten vervangen, dan lijkt de relatie op een arbeidsovereenkomst. Echte ondernemers kunnen doorgaans iemand anders inzetten om het resultaat te leveren. Let op: het gaat om vrije vervanging in de praktijk, niet alleen om een clausule op papier die nooit wordt toegepast.

3. Structurele inbedding in de organisatie

Doet de zzp'er hetzelfde werk als vast personeel, is hij opgenomen in het rooster en niet te onderscheiden van werknemers, dan is er sprake van inbedding. Zeker bij kernactiviteiten is dat een sterk signaal. Werk dat tot de gewone bedrijfsvoering behoort en normaal door personeel wordt gedaan, hoort minder snel bij zelfstandig ondernemerschap.

4. Langdurige, exclusieve samenwerking

Een opdracht die jaren duurt en waarbij de opdrachtnemer vrijwel uitsluitend voor u werkt, doet vermoeden dat er geen sprake is van echt ondernemerschap met meerdere opdrachtgevers. Duur op zichzelf is niet doorslaggevend, maar in combinatie met exclusiviteit ontstaat al snel het beeld van een verkapt dienstverband.

5. Geen ondernemersrisico

Loopt de zzp'er geen enkel risico, wordt hij doorbetaald bij ziekte of is hij niet aansprakelijk voor fouten, dan ontbreekt een wezenlijk kenmerk van ondernemerschap. Een ondernemer investeert, draagt risico en kan verlies lijden. Ontbreekt dat volledig, dan lijkt de beloning eerder op loon dan op een ondernemersvergoeding.

6. Beloning die op loon lijkt

Een vaste beloning per gewerkt uur, betaald als ware het salaris en zonder dat er echt risico tegenover staat, wijst richting een dienstverband. Ook een tarief dat nauwelijks afwijkt van dat van eigen personeel is een aandachtspunt. Bij echt ondernemerschap staat tegenover de beloning doorgaans een duidelijk risico en een marge die past bij het dragen van dat risico. Ontbreekt dat, dan lijkt de betaling meer op loon dan op een ondernemersvergoeding en telt dat mee in de totale afweging.

7. Bedrijfsmiddelen en presentatie van de opdrachtgever

Werkt de zzp'er met een vaste werkplek, een e-mailadres en visitekaartjes van uw organisatie en presenteert hij zich naar buiten toe als onderdeel van uw bedrijf, dan versterkt dat het beeld van werknemerschap. Echte ondernemers werken doorgaans met eigen middelen en presenteren zich onder hun eigen bedrijfsnaam. Hoe meer de opdrachtnemer wordt gefaciliteerd als ware hij personeel, hoe sterker dit signaal weegt.

Hoe u de signalen weegt

Belangrijk is dat u de signalen niet los van elkaar beoordeelt. De Hoge Raad heeft duidelijk gemaakt dat de kwalificatie van een arbeidsrelatie afhangt van alle omstandigheden in onderling verband. Een enkel signaal kan onschuldig zijn, terwijl dezelfde situatie in combinatie met andere signalen wel degelijk op een dienstbetrekking wijst. Het gaat dus om het totaalbeeld, niet om het optellen van losse kenmerken. Kijk daarom altijd naar het geheel voordat u een conclusie trekt.

Wat te doen bij meerdere signalen

Herkent u meerdere van deze signalen, beoordeel de relatie dan grondig aan de hand van alle gezichtspunten en leg uw afweging vast. Een enkel signaal hoeft geen probleem te zijn, maar een opeenstapeling wel. Weeg de punten in onderling verband en wees eerlijk over hoe de samenwerking werkelijk verloopt.

Waar het risico groot is, past u de werkwijze aan of overweegt u loondienst of een uitzendconstructie. Bespreek twijfelgevallen met uw accountant of een jurist. Voorkomen is vrijwel altijd goedkoper dan een naheffing met boete en rente achteraf. Door signalen vroeg te herkennen, houdt u de regie en voorkomt u dat een controle u overvalt.

Bronnen

• Hoge Raad, Deliveroo-arrest (ECLI:NL:HR:2023:443)
• Belastingdienst: werken met zzp'ers

Disclaimer. Dit artikel is algemene voorlichting en geen juridisch of fiscaal advies. WetDBA Scan aanvaardt geen aansprakelijkheid voor beslissingen op basis van deze informatie. Raadpleeg bij twijfel een jurist of belastingadviseur.