Wetgeving en jurisprudentie
Wet DBA in 2026, actuele stand van zaken handhaving
In 2026 is de handhaving op de Wet DBA volledig actief. De Belastingdienst legt naheffingen op tot vijf jaar terug en vergrijpboetes van 25% tot 100%. Daarnaast ligt bij de Tweede Kamer het wetsvoorstel over het rechtsvermoeden van werknemerschap bij een uurtarief onder €38 (wetsvoorstel 36783); dit is nog geen geldend recht.
Gecontroleerd aan de hand van officiële bronnen (Rijksoverheid, Belastingdienst, rechtspraak.nl). Dit is voorlichting, geen juridisch advies.
Wat is er veranderd sinds 2025?
Het handhavingsmoratorium is per 1 januari 2025 vervallen. Sindsdien controleert de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid. In 2025 gold een overgangsjaar (soft landing): de Belastingdienst legde nog geen verzuim- of vergrijpboetes op, maar wél naheffingen. Vanaf 1 januari 2026 worden vergrijpboetes weer volledig toegepast.
De handhaving richt zich in de praktijk op sectoren met veel zzp-inhuur, zoals zorg, bouw, IT en transport. Bij opzet bedraagt de vergrijpboete 50% van de verschuldigde belasting; bij grove schuld 25%, oplopend tot 100% bij herhaling of ernstige fraude.
Het VBAR en het rechtsvermoeden
Het oorspronkelijke Wetsvoorstel Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden (VBAR) is gesplitst. Het onderdeel over verduidelijking van de beoordeling is uitgesteld; het onderdeel over het rechtsvermoeden is als apart wetsvoorstel (36783) bij de Tweede Kamer in behandeling.
Dat rechtsvermoeden houdt in dat bij een voorgesteld uurtarief onder €38 (peildatum 1 januari 2026, jaarlijks geïndexeerd) wordt aangenomen dat sprake is van een arbeidsovereenkomst, tenzij de opdrachtgever het tegendeel aantoont. De beoogde inwerkingtreding is 1 juli 2026, maar dit is nog afhankelijk van de parlementaire behandeling (Tweede en Eerste Kamer) en dus nog geen geldend recht.
Wat moeten opdrachtgevers nu doen?
- Maak per zzp-relatie een actueel risicoassessment op basis van het Deliveroo-toetsingskader
- Documenteer per relatie een dossier met opdrachtbevestigingen, facturen, communicatie en signalen van ondernemerschap
- Herbeoordeel elke zes maanden en bij wezenlijke wijzigingen in de relatie
- Toets uurtarieven aan de €38-grens en pas waar nodig aan
- Vermijd kenmerken van een dienstverband: vaste roosters, gebruik bedrijfsmiddelen zonder noodzaak, deelname aan teamoverleg
Wat zijn de gevolgen bij overtreding?
Bij vaststelling van een dienstverband wordt loonheffing, premie werknemersverzekeringen en Zvw-bijdrage nageheven tot vijf jaar terug. Bij opzet of grove schuld geldt geen beperking in de tijd. Daarbovenop komen vergrijpboetes (25% bij grove schuld, 50% bij opzet, oplopend tot 100%) en belastingrente.
De hoogte hangt af van het aantal relaties, de duur en de betaalde vergoedingen. Bij meerdere langlopende relaties tegelijk kan de totale naheffing fors oplopen. Laat de exacte impact per situatie doorrekenen door uw accountant.