Wet DBA in 2026, actuele stand van zaken handhaving

Wat is er veranderd sinds 2025?

Het handhavingsmoratorium is per 1 januari 2025 vervallen. Sindsdien controleert de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid en legt zij naheffingen, premies en boetes op aan opdrachtgevers.

In 2026 zijn de eerste grootschalige handhavingsacties uitgerold, met name in sectoren zorg, bouw, IT en transport. Het aantal handhavingsacties is met meer dan 200% toegenomen ten opzichte van 2024.

Het VBAR-toetsingskader

Het Wetsvoorstel Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden (VBAR) ligt in 2026 ter behandeling. Het kader bestaat uit een toets op W-elementen (werken-onder-gezag), Z-elementen (zelfstandigheid) en een ondernemerscontra-indicatie.

Een nieuw rechtsvermoeden treedt in werking bij tarieven onder €38 per uur: bij dit tarief wordt aangenomen dat sprake is van een arbeidsovereenkomst, tenzij het tegendeel wordt aangetoond.

Wat moeten opdrachtgevers nu doen?

• Maak per zzp-relatie een actueel risicoassessment op basis van het Deliveroo-toetsingskader
• Documenteer per relatie een dossier met opdrachtbevestigingen, facturen, communicatie en signalen van ondernemerschap
• Herbeoordeel elke zes maanden en bij wezenlijke wijzigingen in de relatie
• Toets uurtarieven aan de €38-grens en pas waar nodig aan
• Vermijd kenmerken van een dienstverband: vaste roosters, gebruik bedrijfsmiddelen zonder noodzaak, deelname aan teamoverleg

Wat zijn de gevolgen bij overtreding?

Bij vaststelling van een dienstverband wordt loonheffing, premie werknemersverzekeringen en Zvw-bijdrage nageheven tot vijf jaar terug. Daarbovenop komen vergrijpboetes tot 100% en belastingrente.

Voor een gemiddelde zzp-relatie kan dit oplopen tot €40.000–€80.000 per relatie. Bij meerdere relaties tegelijk zijn naheffingen van enkele tonnen niet uitzonderlijk.